Jacht redt jacht :  7 Belangrijke lessen 

Wat doe je wanneer een jacht plots water maakt, zijn kiel verliest of dreigt te zinken, ver buiten het bereik van professionele reddingsdiensten? In dergelijke omstandigheden kan een ander pleziervaartuig de enige redding zijn.

De Cruising Club of America heeft samen met US Sailing en de Bermuda Race Foundation een onderzoek uitgevoerd naar 28 reddingsoperaties waarbij de bemanning van een jacht door een ander jacht werd gered. Het rapport, gepubliceerd in oktober 2026, bundelt de ervaringen van schippers en bemanningsleden en formuleert aanbevelingen om dergelijke reddingen veiliger te laten verlopen.

Waarom moeten jachten worden verlaten?

In 23 van de 28 onderzochte incidenten was het zinken van het jacht de aanleiding voor de redding. De oorzaken waren onder meer ernstige schade aan de romp, structurele problemen met de kiel of het roer, kapseizen en problemen met de besturing.

Sommige incidenten vonden plaats ver op de oceaan, waar professionele reddingsdiensten niet tijdig ter plaatse konden komen. Ook dichter bij de kust kan een jacht zo snel water maken dat onmiddellijke evacuatie noodzakelijk is.

De belangrijkste les: wacht niet tot het schip daadwerkelijk zinkt om hulp in te roepen of de evacuatie voor te bereiden. De veiligheid van de bemanning gaat altijd voor het behoud van het schip.

Vijf fasen van een reddingsoperatie

Het rapport verdeelt een redding van jacht tot jacht in vijf fasen.

1. Communicatie en positiebepaling

Roep tijdig hulp in wanneer de situatie ernstig wordt. De marifoon blijft belangrijk, maar ook EPIRB, PLB, AIS en satellietcommunicatie kunnen een redding mogelijk maken of versnellen. Zorg ervoor dat noodzenders correct geregistreerd zijn.

Een draagbare marifoon in het reddingsvlot maakt rechtstreeks contact met het reddingsjacht mogelijk. Lichtkogels en rooksignalen kunnen helpen om de positie van het vlot visueel te bepalen. Vooral overdag kan een reddingsvlot moeilijk te zien zijn, bijvoorbeeld wanneer de zon erachter staat.

2. Voorbereiding van beide schepen

Zodra een reddingsjacht hulp aanbiedt, moeten beide schippers duidelijke afspraken maken. Is het voldoende om ter plaatse te blijven en hulp te bieden, of moet de bemanning het schip verlaten?

De bemanning van het reddingsjacht moet zich eveneens voorbereiden op extra personen aan boord. Een duidelijke taakverdeling en een vooraf besproken plan voorkomen verwarring wanneer de omstandigheden verslechteren.

3. Het schip verlaten

Het verlaten van een jacht is een risicovol moment. Zelfs een schip dat nog drijft, kan plots kapseizen of snel zinken.

Wanneer de situatie het toelaat, kan het veiliger zijn om de evacuatie bij daglicht uit te voeren. Bij onmiddellijk gevaar mag men echter niet wachten op betere omstandigheden. De schipper moet voortdurend de toestand van het schip, de weersomstandigheden en de veiligheid van de bemanning beoordelen.

4. De bemanning aan boord nemen

De overdracht naar het reddingsjacht is een van de gevaarlijkste onderdelen van de operatie. Volgens het rapport gebeurt dit doorgaans het best via een reddingsvlot of bijboot. Twee jachten langszij brengen of tussen beide schepen zwemmen, brengt aanzienlijke risico's met zich mee.

De schippers moeten vooraf afspreken hoe het reddingsjacht het vlot benadert en hoe de bemanning aan boord wordt genomen. Daarbij moet ook worden voorkomen dat lijnen in de schroef terechtkomen.

Indien mogelijk, neemt het reddingsjacht de volledige bemanning in één keer over. Bij verslechterende omstandigheden is een tweede overdracht mogelijk niet meer haalbaar.

5. Na de redding

Ook na de overdracht blijven er uitdagingen. De geredde bemanning kan gewond, onderkoeld, uitgeput of emotioneel aangeslagen zijn. Een snelle medische beoordeling is daarom noodzakelijk.

Bovendien moet het reddingsjacht rekening houden met extra verbruik van drinkwater, voedsel en andere voorraden. De schipper moet bepalen waar en wanneer de geredde bemanning veilig aan land kan worden gebracht en contact houden met de bevoegde reddingsdiensten.

De belangrijkste aanbevelingen voor schippers

Het rapport benadrukt enkele praktische aandachtspunten:

• Roep tijdig hulp in. Wacht niet tot de situatie onbeheersbaar wordt.
• Gebruik meerdere communicatiemiddelen. Vertrouw niet uitsluitend op één radio of elektronisch systeem.
• Bereid een evacuatie voor. Bespreek vooraf welke uitrusting en communicatieapparatuur mee het reddingsvlot in moeten.
• Maak duidelijke afspraken. Beide schippers moeten weten wie de leiding neemt en hoe de overdracht verloopt.
• Oefen de volledige reddingsprocedure. Het verlaten van een schip is niet hetzelfde als veilig aan boord gaan van een ander jacht.
• Stel de bemanning voorop. Een schip kan nog drijven terwijl het onverantwoord is om aan boord te blijven.

Conclusie: voorbereiding kan levens redden

Een redding van jacht tot jacht vereist meer dan goede manoeuvreervaardigheden. Snelle beslissingen, betrouwbare communicatie, een duidelijke taakverdeling en een vooraf besproken reddingsplan zijn essentieel.

Het rapport beveelt aan om deze vorm van redding nadrukkelijker op te nemen in veiligheidstrainingen voor zeilers. Schippers moeten niet alleen weten hoe ze hun eigen schip verlaten, maar ook hoe ze een andere bemanning veilig aan boord nemen.

Iedere schipper moet voorbereid zijn op twee mogelijkheden: zelf hulp nodig hebben of als eerste bij een ander jacht in nood aankomen.

Bron: The Cruising Club of America, Report of the Yacht-to-Yacht Crew Rescue Review Team, oktober 2026.

 Auteur Eddy Coenen - wie ben ik ?