Varen bij beperkte zichtbaarheid op zee: regels en checklist
Varen bij beperkte zichtbaarheid vraagt extra aandacht, een goede voorbereiding en een grondige kennis van het Internationaal Aanvaringsreglement (IAR).
Wat is beperkte zichtbaarheid op zee?
Volgens de Internationaal Aanvaringsreglement ( IAR ) is er sprake van beperkte zichtbaarheid wanneer het zicht wordt beperkt door mist, nevel, sneeuwval, zware regenbuien, zandstormen of andere soortgelijke omstandigheden.
Mist is het bekendste voorbeeld, maar ook hevige regen kan het zicht op zee aanzienlijk beperken.
Wat moet je als schipper doen wanneer het zicht plotseling vermindert? Welke regels zijn van toepassing en welke voorzorgsmaatregelen moet je nemen?
Regel 19 van het IAR is van toepassing op schepen die zich niet in zicht van elkaar bevinden wanneer zij varen in of nabij een gebied met beperkte zichtbaarheid.
De algemene voorschriften van het IAR blijven uiteraard van toepassing, waaronder:
- Regel 5: goede uitkijk houden.
- Regel 6: een veilige snelheid aanhouden.
- Regel 7: het risico op aanvaring beoordelen.
- Regel 8: tijdig en duidelijk manoeuvreren om een aanvaring te voorkomen.
Voorbeeld: Wanneer je een mistbank nadert en andere schepen mogelijk niet meer visueel kunt waarnemen, moet je rekening houden met regel 19, ook wanneer je zelf nog buiten de mistbank vaart.
Vanaf welke afstand spreekt men van beperkte zichtbaarheid?
Het Internationale Bepalingen ter voorkoming van aanvaringen op zee bepaalt geen exacte zichtafstand waaronder sprake is van beperkte zichtbaarheid.
De beoordeling hangt onder meer af van de manoeuvreereigenschappen van het schip, de verkeerssituatie en de omstandigheden.
Op professionele schepen worden hiervoor vaak operationele richtlijnen opgenomen in de Standard Operating Procedures (SOP) of het ISM International Safety Management .
Een praktische vuistregel is dat je andere schepen tijdig moet kunnen waarnemen om een aanvaring te voorkomen.
Een koopvaardijschip van 300 meter heeft bijvoorbeeld aanzienlijk meer afstand nodig om te manoeuvreren dan een zeiljacht van 15 meter.
- voor een groot koopvaardijschip kan dit 2 mijl zijn
- voor een jacht van 15m zal dit minimaal 0,1 mijl zijn
Je kunt de zicht afstand inschatten aan de hand van bekende afstanden tot land, boeien of andere navigatiehulpmiddelen (AtoNs).
Radar en elektronische zeekaarten kunnen daarbij helpen, maar het correct inschatten van afstanden blijft een vaardigheid die ervaring vereist.
Lees ook: Hoe ver kun je zien op zee?
Bij twijfel behandel je de situatie als beperkte zichtbaarheid en neem je de nodige voorzorgsmaatregelen.
Elektronische navigatiemiddelen: mogelijkheden en beperkingen
Elektronische hulpmiddelen zoals radar, AIS en camera's kunnen de veiligheid aanzienlijk verhogen, maar vervangen nooit een goede uitkijk.
Volgens regel 5 van het IAR moet je voortdurend een goede uitkijk houden, zowel visueel als auditief, en alle beschikbare middelen gebruiken die onder de heersende omstandigheden geschikt zijn.
Radar
Radar is een bijzonder nuttig hulpmiddel bij beperkte zichtbaarheid. Je kunt er andere schepen mee detecteren, hun bewegingen volgen en het risico op een aanvaring beoordelen. Maar radar heeft ook beperkingen:
- Kleine vaartuigen kunnen moeilijk detecteerbaar zijn
- Niet alle schepen beschikken over een goede radarreflector.
- Regen en zeegang kunnen de radarwaarneming verstoren.
- Een verkeerde instelling of interpretatie kan gevaarlijke situaties veroorzaken.
Het correct bedienen en interpreteren van radar vereist opleiding en ervaring.
Lees ook: Radar op zee: gadget of nuttig werkinstrument?
AIS (Automatic Identification System)
AIS kan nuttige informatie geven over andere schepen, zoals hun positie, koers, snelheid en identiteit.
Maar ook AIS heeft beperkingen:
- Niet alle schepen beschikken over een AIS-zender.
- Sommige schepen zenden geen AIS-signaal uit.
- AIS-informatie kan vertraagd of onnauwkeurig zijn.
- Niet alle navigatiebakens beschikken over AIS.
Een schip dat niet op je AIS-scherm verschijnt, kan zich wel degelijk in je onmiddellijke omgeving bevinden.
Lees ook: Wat je moet weten over AIS.
Uitwijken volgens de regel van het IAR - Regel 19
Bij beperkte zichtbaarheid gelden andere regels dan wanneer schepen elkaar visueel kunnen waarnemen.
De gebruikelijke regels voor kruisende koersen, waarbij één schip moet uitwijken en het andere koers en snelheid moet behouden, zijn niet op dezelfde manier van toepassing op schepen die elkaar niet in zicht hebben.
Onder regel 19 heeft niemand voorrang.
Elk schip moet een veilige snelheid aanhouden, het risico op aanvaring beoordelen en indien nodig tijdig passende maatregelen nemen.
Wanneer er een risico op aanvaring ontstaat moet , iedereen , voor zover mogelijk uitwijken naar stuurboord . Men moet uitwijken naar bakboord als het gevaar achterlijk dan dwars aan stuurboord is.
Praktische checklist voor varen bij beperkte zichtbaarheid
Een goede checklist helpt om gestructureerd te handelen, vermindert stress en voorkomt dat belangrijke veiligheidsmaatregelen worden vergeten.
- Veiligheid van de bemanning
- Laat iedereen , die buiten istaat of zit , een reddingsvest dragen . Bemanning in de schip moet hun reddingsvest bij de hand hebben
- Geef de bemanning een korte veiligheidsbriefing.
- Zorg voor een goede taakverdeling.
- Plaats extra uitkijk op een veilige positie waar andere schepen en geluidssignalen goed kunnen worden waargenomen
- Controleer of de grabbag en het reddingsvlot gebruiksklaar zijn.
2. Navigatie en snelheid
- Verminder je snelheid en pas deze voortdurend aan de omstandigheden aan.
- Controleer en noteer je positie op de kaart en in het logboek.
- Controleer je koers en positie met alle beschikbare navigatiemiddelen.
- Houd rekening met stroming, wind en mogelijke navigatiefouten.
- Schakel de automatische piloot uit om een snellere reactie mogelijk te maken
- Sluit de waterdichte schotten ( indien van toepassing )
- Zorg dat de motor onmiddellijk beschikbaar is wanneer je onder zeil vaart.
3. Navigatielichten en mistsignalen - Schakel de voorgeschreven navigatielichten in en controleer hun werking.
- Geef de correcte mistsignalen volgens regel 35 van het IAR. Lees ook : Overizcht van geluidsignalen
- Luister aandachtig naar de geluidssignalen van andere schepen en navigatiebakens.
Lees ook: Overzicht van belangrijke geluidssignalen op zee.
4. Radar en AIS
• Schakel de radar in en stel deze correct af.
• Gebruik radar om andere schepen tijdig te detecteren en hun bewegingen te volgen.
• Laat radar bij voorkeur bedienen door iemand met voldoende opleiding en ervaring.
• Controleer of de radarreflector correct is aangebracht en activeer de actieve radarreflector indien aanwezig.
• Schakel AIS in en controleer de beschikbare informatie.
• Vertrouw nooit uitsluitend op AIS of radar.
5. Communicatie
• Luister de marifoon voortdurend uit op de voorgeschreven kanalen.
• Volg de instructies en verkeersinformatie van de bevoegde VTS of kustwacht.
• Meld je positie, koers en bestemming .
• Houd een draagbare marifoon beschikbaar als back-up.
• Gebruik marifooncommunicatie niet als vervanging van de verplichtingen volgens het IAR.
6. Vaargebied en alternatieve routes
• Vermijd drukke scheepvaartroutes wanneer dit veilig en praktisch mogelijk is.
• Overweeg een alternatieve route buiten de belangrijkste verkeersstromen.
• Zoek eventueel een veilig gebied op waar grote schepen vanwege hun diepgang niet kunnen varen, maar houd rekening met ondieptes en andere gevaren.
• Houd in vaargeulen zoveel mogelijk stuurboordwal aan, overeenkomstig de toepasselijke regels.
• Overweeg een geschikte uitwijkhaven wanneer de omstandigheden verder verslechteren.
7. Specifiek voor zeiljachten
Bij zeiljachten kan het nuttig zijn om onder zeil te blijven varen, omdat je zonder motorgeluid andere schepen en hun mistsignalen mogelijk beter kunt horen.
Houd daarbij rekening met de manoeuvreerbaarheid van je jacht en zorg ervoor dat de motor onmiddellijk kan worden gestart.
Aanvullende checklists
Voor een meer gedetailleerde voorbereiding kun je ook mijn specifieke checklists raadplegen:
• Checklist varen bij beperkte zichtbaarheid voor motorjachten
• Checklist varen bij beperkte zichtbaarheid voor zeiljachten
Opgelet: lokale regels bij beperkte zichtbaarheid
Naast het Internationaal Aanvaringsreglement kunnen er specifieke lokale voorschriften gelden.
In bepaalde vaargebieden, zoals de Westerschelde, gelden bijzondere regels voor het gebruik van radar bij beperkte zichtbaarheid.
Ook op binnenwateren kunnen aanvullende eisen gelden voor radarinstallaties, goedgekeurde apparatuur en de kwalificaties van de schipper.
Een gewone jachtradar en een radaropleiding voor zeevaart voldoen niet noodzakelijk aan de voorschriften voor radarvaart op binnenwateren.
Controleer daarom altijd de plaatselijke regelgeving voordat je vertrekt.
Opmerking
Elektronische navigatiemiddelen zijn waardevolle hulpmiddelen, maar kunnen nooit het inzicht, de ervaring en het beoordelingsvermogen van een goed opgeleide schipper vervangen.
Commentaar of vragen? Mail me op: nautinstruct@gmail.com
Auteur Eddy Coenen - wie ben ik ?
Laat het weten op Google in een review, klik hier
