Voor veel schippers is aanleggen van hun motor- of zeiljacht een stressmoment. 

20 tips om veilig en vlot te manoeuvreren in de haven

1. Manoeuvreer, indien mogelijk, tegen wind en stroming. Zo behoud je meer controle over de snelheid en de bewegingen van je schip.

2. Houd rekening met de draai-as van je schip. Deze bevindt zich doorgaans , in voorruit , ongeveer op één derde van de scheepslengte vanaf de boeg. Omgekeerd in achteruit 

3. Houd rekening met het schroefeffect. Heb je slechts één motor, dan kan de draairichting van de schroef een belangrijke invloed hebben op de bewegingen van je schip, vooral bij lage snelheid en achteruitvaren. Lees ook Het schroefeffect voor dummys

4. Let op de invloed van zijwind. De boeg, die doorgaans lichter is en minder diep in het water steekt , zal bij zijwind vaak als eerste opzij worden geblazen.

5. Maak vooraf een manoeuvreerplan. Bedenk stap voor stap hoe je het manoeuvre gaat uitvoeren. Improviseren op het moment zelf vergroot de kans op fouten.

6. Bespreek je plan vooraf met de bemanning. Iedereen moet weten wat er gaat gebeuren, welke taken hij of zij heeft en welke commando's je zult gebruiken.

7. Verken een onbekende ligplaats vooraf. Indien mogelijk, ga je de plaats eerst te voet of met de boot bekijken. Let op de beschikbare ruimte, de diepte, de windrichting, de stroming en eventuele obstakels.

8. Ken je eigen beperkingen en die van je schip. Niet elk manoeuvre is onder alle omstandigheden mogelijk. Ook professionele schippers moeten soms besluiten om een manoeuvre niet uit te voeren.

9. Voorzie een ontsnappingsroute. Denk vooraf na over hoe je het manoeuvre veilig kunt afbreken en opnieuw kunt beginnen. Probeer, waar mogelijk, voldoende ruimte aan hogerwalzijde te behouden en vermijd dat je door wind of stroming tegen lagerwal wordt gezet.

10. Een manoeuvre afbreken is geen schande. Integendeel, het getuigt van goed zeemanschap. Een manoeuvre toch voortzetten terwijl je vooraf al weet dat het waarschijnlijk zal mislukken, is onverstandig.

11. Blijf kalm en neem de tijd. Stress en haast leiden gemakkelijk tot verkeerde beslissingen. Een rustig uitgevoerd manoeuvre is meestal veiliger dan een gehaast manoeuvre.

12. Zoek de juiste snelheid. Te veel snelheid maakt het moeilijker om je schip tijdig tot stilstand te brengen en vergroot de kans op schade. Te weinig snelheid kan er echter voor zorgen dat je onvoldoende bestuurbaarheid behoudt. Zoek daarom de juiste balans, rekening houdend met wind, stroming en de manoeuvreereigenschappen van je schip.

13. Gebruik de gashendel doordacht tijdens de laatste meters. Op een geschikt moment de motor in neutraal zetten, kan helpen om de snelheid te verminderen en de resterende vaart beter in te schatten. Zorg er wel voor dat je voldoende bestuurbaarheid behoudt en tijdig opnieuw kunt aandrijven wanneer dat nodig is.

14. Roep niet naar je bemanning. Geef rustig, duidelijk en tijdig instructies. Goede communicatie voorkomt misverstanden en onnodige stress.

15. Geef je bemanning niet de schuld als er iets fout gaat. Een manoeuvre is de verantwoordelijkheid van de schipper. Evalueer achteraf wat er misliep en hoe je het de volgende keer beter kunt aanpakken. Er zijn helaas genoeg voorbeelden van bemanningsleden die na herhaaldelijke negatieve ervaringen niet meer mee willen varen.

16. De veiligheid van de bemanning gaat altijd vóór de boot. Overstappen of van boord springen brengt risico's met zich mee en moet worden vermeden. Elk jaar raken mensen gewond tijdens havenmanoeuvres of belanden ze in het water. Geef daarom nooit opdracht om een gevaarlijke sprong te maken om de boot vast te maken.

17. Gebruik nooit je handen of voeten om de boot af te remmen of tegen te houden. Gebruik daarvoor stootwillen (fenders) en houd je handen en voeten weg van de ruimte tussen de boot en de steiger of een ander schip.

18. Houd niet-betrokken passagiers uit de manoeuvreerruimte. Vraag hen om te gaan zitten op een veilige plaats en daar te blijven tot het schip volledig is afgemeerd. Zo voorkom je dat ze in de weg lopen of zich verwonden.

19. Beschouw een boegschroef als een hulpmiddel, niet als een vervanging voor stuurmanskunst. Een boegschroef is nuttig om kleine correcties uit te voeren, vooral bij lage snelheid. Ze kan echter uitvallen en haar effectiviteit neemt af naarmate de windbelasting toeneemt. Bij sterke wind kan ze onvoldoende vermogen hebben om de boeg op de gewenste plaats te houden. Leer daarom eerst manoeuvreren zonder afhankelijk te zijn van de boegschroef. Lees ook  het correct gebruik van een boegschroef

20. Volg een opleiding havenmanoeuvres. Manoeuvreren met een boot is niet altijd eenvoudig, maar met de juiste technieken en voldoende oefening word je steeds vaardiger en zelfverzekerder. Een opleiding is een investering die zichzelf ruimschoots terugverdient, niet alleen in comfort, maar vooral in veiligheid.

Tot slot: een goed havenmanoeuvre begint niet bij het bedienen van de gashendel, maar bij de voorbereiding, de communicatie en het inschatten van de omstandigheden. Een goede schipper weet niet alleen hoe hij een manoeuvre moet uitvoeren, maar ook wanneer hij het beter niet doet.

Lees ook mijn artikel over: